Memorie 33: Water rondom de Moerdijkbrug

Moerdijkbrug. Foto uit het Utrechts Archief.

De dierentuin. Op de plek waar ik nu woon is de dichtstbijzijnde te vinden op meer dan 100 kilometer; met het moderne transport is dat gemakkelijk op één dag te doen.

In mijn Limburgse jeugd was het andere koek. Er waren toen in Nederland maar een paar dierentuinen en het dichtste bij was vermoedelijk Burgers Dierenpark in Arnhem. Vooral in de oorlogsjaren was de reis daar naartoe een hele onderneming. Daardoor bracht mijn eerste bezoek aan een dierentuin mij via Breda naar Rotterdam. Inderdaad: Blijdorp!

Ik logeerde af en toe bij een oom en tante in Princenhage, onder de paraplu van Breda. Ik denk dat het in 1943 was dat mijn tante voorstelde om een dag naar Blijdorp te gaan. Ik herinner me van de dierentuin vooral het voederen van nijlpaarden. Toen we die grote, uit het water oprijzende, logge beesten stonden te bewonderen, verscheen naast ons een verzorger met een emmer vol donkerbruine broden. De nijlpaarden hadden hem meteen in de gaten, sperden hun enorme bekken wijdopen en tot mijn stomme verbazing gooide de verzorger er een heel brood in. En dat in oorlogstijd.

Maar de meeste indruk maakte die dag de treinreis over de Moerdijkbrug. Dat was natuurlijk een strategisch object dat door de bezettende Duitsers streng moest worden bewaakt. Daarom moesten, ook op die warme, zomerse dag, tijdens het passeren van de brug de ramen gesloten zijn zodat er geen explosieven naar buiten konden worden gegooid. Het was de tijd van passagierstreinen met wagons die bestonden uit van elkaar gescheiden coupé’s, die als voorgesneden boterhammen aan elkaar vast zaten. Elke coupé had zijn eigen deuren, aan elke kant één, en elke deur had zijn eigen venster, dat met een zware leren riem kon worden opgetild of omlaag gelaten. Bij het naderen van de brug moesten de ramen dicht, want aan weerszijden van het spoor stonden Duitse soldaten met emmers water. Als ze een niet-gesloten raam ontdekten, gooiden ze er water naar binnen.

Treincoupé op een blik van Droste. De riem om het raam te sluiten is goed te herkennen onder het raamkozijn.

Een reiziger in onze coupé probeerde het raam te sluiten, maar de metalen omlijsting bleek klem te zitten in de sponning en er was geen beweging in te krijgen. Onze medereiziger had er misschien al ervaring mee. Hij griste een overjas van een haakje en spande die met zijn armen over het open kozijn, hem van onderen met zijn buik vastklemmend, zodat de wind er geen vat op kreeg. Zo bereikten we droog de andere oever en later op de dag de hongerige nijlpaarden.

Bij de Moerdijkbrug moest ik altijd aan die treinreis denken, ook toen ik een jaar na de Watersnoodramp met mijn neef naar Dordrecht fietste en we langs de hooggelegen weg aan stro in de bomen konden zien hoe ontstellend hoog het water er in februari 1953 was gekomen. In de buurt van de brug kochten we in een kruidenierswinkel een reep chocolade. De stuiver die we terugkregen zag er groen uit. “Hij is echt hoor”, zei de mevrouw van de winkel, “hij heeft alleen een tijd in het water gelegen.”

7 gedachten over “Memorie 33: Water rondom de Moerdijkbrug”

  1. Nog even doordenkend over die Duitsers met hun emmers water: aangezien niets verhindert om het raam na het passeren van de soldaten met hun emmers het raam weer open te doen, lijkt het het water gooien geen erg efficiënte maatregel tegen een bommengooier. Of stonden er Duitsers langs die hele (lange) brug?

    1. Inderdaad, er stonden Duitsers met een emmer water van begin tot eind van de brug, met steeds (in mijn herinnering dan) een paar meter tussenruimte.

      1. Wauw, nauwelijks voorstelbaar als ik die lange brug zie, maar ze pakten het dus grondig aan. Interessante methode. Nu zouden ze iedereen fouilleren | door magneetpoortjes laten lopen.

        Zou dat water werpen een populaire taak zijn geweest bij die Duitse soldaten? Als de Duitse bezetting niet zo veel nare kanten had, zou het nog wel humoristisch zijn, die soldaten gewapend met emmers water.

  2. Wat een bijzondere herinnering, Constant. De lange brug zelf maakte op mij ook altijd veel indruk. En meer nog: diergaarde Blijdorp. We woonden er een tijd lang dicht bij, en ik ben er twee jaar rondleider geweest. Nog steeds mijn favoriete dierentuin, waar ik graag met kleinzoon Niek naar toe ga.

    Groet en alle goeds,

    Peter

  3. die duitsers geloofden dat er zelfmoordpassagiers met een bom in zo’n trein zouden zitten..okee .. maar ze waren er van overtuigd dat zo’n passagier z’n bom niet zou gooien omdat ie bang zou zijn om een nat pak te krijgen van 2 emmertjes water.. interessante gedachtes hielden die duitsers erop na … als iemand al zóóó’n krachtige bom bij zich zou hebben om die brug mee op te kunen blazen door die uit een rijdende trein te gooien en dan zelf misschien sterven in die trein… dan was die bom ook krachtig genoeg om die brug op te blazen als die af zou gaan binnen in de trein .. maar ik weet eigenlijk niet veel van bommen af .. net als die duitsers daar volgens mij .. maar ik lees jouw verhalen wel met veel ontzag en plezier … groet Henny

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.