Tagarchief: Brazilië

Afscheid van de duinen en de zon

Je kent het wel: het is tijd om terug te gaan. De taxi die je heeft gebracht, staat op je te wachten. Maar de zon is bezig langzaam onder te gaan en zorgt voor een continu veranderend lichttheater. Mijn gezelschap besloot zich niet te haasten en alle aandacht aan de zonsondergang te schenken.

Als je op de foto klikt, krijg je hem groter te zien.

Nogmaals: de Lakens van Maranhão

Als je de Lençois Maranhenses bezoekt, val je van de ene verrassing in de andere. Het landschap is nooit hetzelfde, de kleuren van zand en water zijn altijd weer anders. Ik kwam er een Italiaans stel tegen, hij druk in de weer als fotograaf. Zij moest kennelijk even haar verhaal kwijt, klampte me aan en zei: “Wij hebben al heel veel over de wereld gereisd en heel veel moois gezien. Maar dit slaat werkelijk alles; zoiets bijzonders heb ik nooit eerder mogen zien”. Het kwam overeen met mijn eigen gevoel.

Als je op de foto klikt, krijg je hem groter te zien.

De lakens van Maranhão

In het noord-oosten van Brazilië, op korte afstand van de evenaar, ligt de deelstaat Maranhão. Een toeristische trekpleister is daar een uitgestrekt duingebied met de naam Lençois Maranhenses, de Lakens van Maranhão. Het meest bijzondere is dat de duinen hier steeds van vorm veranderen. Het zijn wandelende duinen met wandelende binnenmeren. Elk jaar zien ze er weer anders uit.
Ik bezocht ze in de middag en in een paar uur tijd kreeg ik er veel verschillende duinlandschappen en verschillende kleuren zand te zien. Op deze foto, genomen onder een wolkenloze lucht, is het zand aan de linkerkant blauwig van kleur door de reflectie van de strakblauwe lucht.

Als je op de foto klikt, krijg je hem groter te zien.

Ex-votos, een kamer vol

Nog een foto om een indruk te geven van hoe zo’n verzameling ex-votos er uitziet. Op de foto vooral veel wassen of gipsen ledematen, waarmee mensen hun dank betuigden voor het herstel van gebroken ledematen. Soms zie je ook hulpstukken voor bijvoorbeeld een gebroken knie of elleboog. Verder veel foto’s van adolescenten in feestkledij als ze een diploma hadden gehaald. Als je goed kijkt, kun je ook enkele vrachtauto’s herkennen. Het gaat dan om een chauffeur die zich een nieuwe auto kon permitteren of die aan een ernstig ongeluk was ontsnapt.
Het meest aandoenlijk vind ik zelf de schilderijtjes en prenten van mensen die ziek te bed liggen en bezoek lijken te krijgen van de heilige op wiens voorspraak zij hopen. Ook deze foto maakte ik in Tiradentes MG.

Klik op de foto om hem groter te bekijken.

Wonderbaarlijke gebeurtenis

In Tiradentes, een prachtig historisch stadje in de Braziliaanse deelstaat Minas Gerais (waar ook mijn woonplaats Mariana is te vinden), ontdekte ik jaren geleden een ruimte achter een kerk, letterlijk tot de nok toe gevuld met ex votos. Dat zijn voorwerpen waarmee gelovigen een heilige bedanken voor een verkregen gunst. Die ex votos variëren van een foto van iemand die voor een examen is geslaagd of een foto van de nieuwe vrachtauto die een vrachtrijder heeft kunnen aanschaffen tot een gipsen hand of been voor iemand die (bijna) één van zijn ledematen was kwijtgeraakt.
Het mooist zijn vaak de wat oudere schilderijen waarop je bijvoorbeeld iemand doodziek in bed ziet liggen. De schildering op bijgaande foto vertelt wat er in dit geval gebeurde:

“Een wonder dat de Heiligste Drieëenheid voltrok aan de jongen Antonio de Sal Gonçalves, die zeven jaar was en zoon van Agenor Sales de Almeida. De jongen was in het gezelschap van de heer Joaquim Antonio Gonçalves, eigenaar van de wagen. Plotseling viel de jongen van de kar, waarbij een wiel over zijn lichaam reed. De heer Joaquim trok de hoed van zijn hoofd en riep de Heiligste Drieëenheid aan, en de jongen bleek gezond en wel te zijn. Wie dit wonder op dit wonderbaarlijke schilderij liet vastleggen, was de vader van het kind, vanwege zijn levende geloof. Deze tragedie voltrok zich op het landgoed van de heer Geraldo Eugenio in oktober 1943.”

Als je op de afbeelding klikt, krijg je hem groter te zien.

Tegen de zon beschermd

Ook in Arco Verde, aan de rand van de sertão, het vaak gortdroge binnenland van noord-oost Brazilië, bezocht ik deze groenten- en fruitmarkt. Het viel me op dat het aanbod beperkter was dan in de grotere steden en in de gebieden aan de kust. Kennelijk is er vanuit de droge omgeving minder aanvoer.  Alle koopwaar is op deze feira of markt, net als de verko(o)p(st)ers, goed tegen de zon beschermd. Vooral ’s middags is het er bloedheet en heel rustig op straat.

Als je op de foto klikt, krijg je hem groter te zien.

Vrijheid blijheid

Ook in Brazilië moet je je fiets goed op slot zetten en vastketenen, anders ben je hem snel kwijt. Dat geldt alleen niet voor deze fiets die ik fotografeerde in Arco Verde (Groene Boog), in het diepe en droge binnenland van de deelstaat Pernambuco. Hij leek me veel te zwaar om hem mee te nemen en, ach, je komt er ook niet ver mee.
Maar mooi vond ik hem wel. Echt een stukje ‘vrijheid blijheid’.

Als je op de foto klikt, krijg je hem groter te zien.

Hommage aan Mariana (MG)

duas_igrejasSedert mijn immigratie in Brazilië, in 2008, woon ik in het stadje Mariana, in de deelstaat Minas Gerais (MG). Mariana heeft een mooi historisch centrum en aan het stratenplan kun je zien dat het een bewust ontworpen stad is: alle straten staan haaks op elkaar. Maar vrijwel geen enkele straat loopt horizontaal: Mariana is gebouwd op heuvels en daardoor is het stadje rijk aan steile tot zeer steile hellingen.
Mariana is aan het eind van de zeventiende eeuw gebouwd als hoofdstad voor de deelstaat. Lang heeft die mooie functie overigens niet geduurd. Al na enkele decennia werd het bestuursstokje overgenomen door het naburige Ouro Preto. En inmiddels vervult Belo Horizonte, één van de grootste steden van Brazilië, de functie van hoofdstad van Minas Gerais.
Op de foto een doorkijk naar de twee kerken en het oorspronkelijke bestuursgebouw van de deelstaat (nu zetel van de gemeenteraad, rechts onder de kerk in het midden), die samen  het hart van het historische centrum van Mariana vormen.

Als je op de foto klikt, krijg je hem groter te zien.

Nu eens vooruit kijken

Kaars_2Veel van wat ik hier schrijf vindt zijn oorsprong ergens in mijn geheugen. Nu eens een onderwerp dat nog maar heel recent is geboren. Een maand of twee zal het geleden zijn dat ik droomde dat de elektriciteit wereldwijd ineens niet meer beschikbaar zou zijn. En niet door een tijdelijke stroomstoring, maar voor lange duur en misschien wel voor altijd. In mijn droom opende zich een somber scenario. Stel je voor dat je ’s avonds in het donker de deur uit moet: nergens is nog een spoortje licht te bekennen. De eerste twee dagen brengen koplampen van auto’s nog een beetje soelaas, maar ook dat is gauw over. Automobilisten proberen het werkzame leven van hun auto te verlengen door hem weinig te gebruiken, maar na hoogstens twee dagen is er aan de pomp geen bezine meer, en de pompen zelf werken trouwens ook niet meer. In ziekenhuizen en supermarkten bieden stroomaggregaten nog even soelaas, maar als de brandstof daarvan op is, blijkt er geen telefoon meer om de leverancier te bellen. En bij die leverancier is de voorraad ook snel uitgeput.

k stelde me in mijn droom voor dat ik in het pikdonker de straat op zou moeten. Mijn woonplaats Mariana wordt er sowieso al niet veiliger op; elke week hoor je van overvallen en inbraken. In het donker hebben vandalen en criminelen min of meer vrij spel; dan kun je maar beter binnen blijven.
Thuis is er geen TV, radio of geluidsinstallatie meer. Koelkast en vriezer laat het verder allemaal koud. En wat het leven van velen echt ingrijpend gaat veranderen dat is dat we ineens weer moeten zien te leven zonder internet. Geen contact meer met de andere kant van de wereld of de andere kant van het land. Niets meer op afstand bestellen of betalen. Geen nieuws meer via de digitale media, geen contacten meer via de sociale media.

Een dag of drie geleden las ik hier een artikel over het uitvallen van de elektriciteit. Zoals was te verwachten hebben wetenschappers en beleidmakers zich er al het hoofd over gebroken en sombere scenario’s uitgewerkt.
In een land als Brazilië wordt het probleem nog iets actueler doordat de grootste droogte in tachtig jaar de elektriciteitsproductie in de problemen brengt. Er zijn in dit land veel grote rivieren en daarvan wordt kwistig gebruik gemaakt om energie op te wekken. Maar als het waterpeil zichtbaar daalt, dreigen ook de stuwdammen droog te vallen. (En als men hier op kernenergie had ingezet, was de koeling een probleem geworden doordat er geen water meer kan worden opgepompt en waren we van de regen in de drup gekomen). Voorlopig lijkt uitsluitend zonne-energie een oplossing, maar die is hier alleen nog maar populair in nieuwbouw en dan vooral voor de verwarming van water voor de douche.

(In een aantal gemeenten in Brazilië zijn de carnavalsfeesten dit jaar afgelast of geminimaliseerd om de elektriciteitsvoorziening te ontzien.)

Nadat ik de sombere kanten in mijn droom en in de dagen erna de revue had laten passeren bedacht ik me ineens ook iets positiefs. Als de stroom het laat afweten, zijn al die immense shows, zoals nu met carnaval, ineens helemaal verleden tijd. Niet meer die letterlijk torenhoge luidsprekers waar het ene oor na het andere slechter van wordt, geen lichtshows meer die de muziek en de musici naar de achtergrond dringen. Dan krijgen we vanzelf de buurtfeesten terug, met pure livemuziek, zonder ook maar één microfoon of versterker. Ineens viert de menselijke maat weer hoogtij. De buurtfeesten en het stadsfeest vinden plaats als er nog voldoende daglicht is en sterven langzaam weg als we met kaarslicht de weg naar huis  zien te vinden.
Er is meer positiefs in het vooruitzicht. Zonder elektriciteit is er geen elektronische muziek meer en geen elektronische muziekoverdracht. De stichting Brein wordt overbodig als er alleen nog maar livemuziek is. Illegaal kopiëren is er niet meer bij.
En de criminaliteit zal zichzelf opnieuw moeten uitvinden. Want nu gaat het de dieven om je mobieltje en je bankpasje en je digitale camera, of thuis om je flitsende TV. Maar die zijn ineens allemaal volstrekt waardeloos geworden. Dus kunnen we misschien toch gewoon veilig in het donker de straat op, omdat we niets bij ons hebben waar een crimineel munt uit kan slaan.
Hé, wie zei ook weer “dat elk nadeel zijn voordeel heb”?